Waarom is Pilates gezond?

(lees hier het hele artikel)

Pilates is goed voor de gezondheid. Het werkt bevorderend voor de mobiliteit en flexibiliteit van het lichaam. Het lichaam blijft hiermee soepel waardoor het risico op klachten die voortkomen uit vastzittende spieren en gewrichten afneemt. Ook traint een Pilates beoefenaar het stabiliserende vermogen van het lichaam. De balans wordt beter en het hele lichaam is er bij betrokken waardoor overbelasting van gewrichten tegen wordt gegaan. De hoofdreden voor het gezonde effect van Pilates is de krachtopbouw. Ieder deel van het lichaam wordt op de juiste manier getraind. Het gaat hier met name om de juiste verbindingen tussen de lichaamsdelen in het algemeen en het bekken-romp gebied in het byzonder. Tot slot werkt Pilates bewustzijnsverhogend. Het heet ook wel ‘contrology’ vanwege het toenemend vermogen van de deelnemer om de juiste spieren te kunnen aanspannen en ontspannen.

Mobiliteit
Zoals bij vele sporten of bewegingsvormen is het bewegen zelf goed voor een mens. Het bevordert de mobiliteit van de gewrichten en houdt de spieren soepel en sterk. Hoe vaak hebben we niet klachten die voortkomen uit zitten, liggen of lang in dezelfde houding staan? De lage rug kan gaan vast zitten of er komt bijvoorbeeld te veel druk op de nek. Zenuwen of wervels kunnen hierdoor bekneld raken met beschadigingen als mogelijk gevolg. Ook raken spieren overspannen wanneer ze te lang een bepaalde stabiliteit moeten verzorgen binnen houdingen. Besef dat een ‘houding’ in wezen een inspanning is. Stil staan of zitten is hard werken! In het bewegen wisselen we van houding waardoor de spierspanning in het hele lijf voortdurend verandert. Dit bevordert de mobiliteit en maakt het lichaam gezonder. Een mens beweegt uiteraard in gewoontepatronen en dat is maar goed ook, anders zouden we niet kunnen bewegen! We zijn echter ook geneigd om binnen efficiënte patronen te bewegen. Ook dit is niet meer dan logisch, alleen kunnen we al snel geneigd zijn bepaalde bewegingen over te slaan en andere te vaak te doen. Het doorzakken bij de rug in plaats van door de knieën om iets op te pakken is hier een goed voorbeeld van. Pilates (maar ook Yoga of andere bewegingsvormen) kunnen de routinematige patronen doorbreken om een groter aantal bewegingsroutes te leren. Ook ontdek je hierbij de mobiliteitsmogelijkheden van het lichaam. Het is een soort ‘check’ om te zien welke mobiliteit aanwezig is in het lichaam en het dagelijkse handelen.

Pilates is beroemd om de mobiliteitsoefeningen van de rug bijvoorbeeld. Maar ook de mobiliteit van de nek, heupen, bekken, schouders, knieën en voeten worden in een goede Pilates les niet overgeslagen. Hierdoor ontstaat een grotere herinnering aan mobiliteitsmogelijkheden en zullen de bewegingsroutines vanzelf minder eenzijdig worden. Ook zal de efficïentie van het bewegen anders verlopen. Met een goede mobiliteitstraining heeft een persoon veel meer oog voor overbelastende bewegingen. Hij zal nog wel efficiënt willen handelen, maar minder ten koste van het lichaam. De schouders zullen bijvoorbeeld veel minder opgetrokken worden bij het bewegen van de armen in het dagelijks leven. En bedenk wat een zelfde soort mobiliteit van het bekken kan doen voor (lage) rugklachten die voortkomen uit overspannen rugspieren. Mobiliteit komt niet alleen voort uit flexibiliteit. Dus het is niet persé de fysieke mogelijkheid van gewrichten die een mens souplesse geeft. De bewegingsherinnering is van belang. Mobiliteit kan niet bestaan zonder stabiliteit. Juist in Pilates worden deze twee principes samen binnen oefeningen verenigd. In iedere oefeningen wordt duidelijk vermeld welke delen van het lichaam stil dienen te zijn en welke dienen te bewegen. Hierdoor dwingt men het lichaam tot het ontdekken van bewegingsmogelijkheden.

Stabiliteit
Pure stabiliteit bestaat niet. Een mens kan niet totaal stil staan bijvoorbeeld. Het houden van de balans gebeurt door minimale correcties op de gewichtsverplaatsingen. Met name in de voeten kan dit gevoeld worden, maar eigenlijk door het hele lichaam heen. Bewegingen kunnen gestabiliseerd worden, wat betekent dat de bewegingsuitslag verkleint. We beperken het tot het minimale. Pure mobiliteit bestaat namelijk ook niet. Zoals gezegd gaan stabiliteit en mobiliteit hand in hand. Stabiliteitsoefeningen zijn een wezenlijk onderdeel van Pilates. In alle oefeningen speelt dit een belangrijke rol. Bij de ‘lowering’ bijvoorbeeld wordt bewust het bekken gestabiliseerd vanuit de transversale en lage buikspieren. De benen moeten vanuit de buik gehouden kunnen worden. Zo leert men het bekken te stabiliseren vanuit de buik in plaats van uit de rug.  Zoals Pilates oefeningen dus een rijkere mobiliteit geeft aan de beoefenaar, zo geeft het ook meerdere stabiliteitsmogelijkheden. Men leert dus te kiezen. ‘Hangen mijn benen meer aan mijn rug of buik?’, zo kan de deelnemer zich afvragen. Het leren stabiliseren gebeurt in tal van gewrichten. Zo leren we de schouders te stabiliseren bij armbewegingen, de knieën bij balansoefeningen, de rug bij het opdrukken, etc. Met een goede Pilates training zal een persoon dus veel gerichter spieren ontspannen en aanspannen in een beweging. Men laat niet meer ‘alles los’ en spant ook niet meer ‘alles aan’. De mogelijkheid tot stabiliseren geeft een lichaamscontrole die de gezondheid van de gewrichten bevordert. Het maakt de kapsels sterker, vermindert slijtage (aan kraakbeen bijvoorbeeld) en vermindert overbelasting op pezen, spieren, botten en gewrichten. Het zorgt voor sterke spierconnecties tussen gewrichten waardoor deze beter op hun plaats blijven tijdens het bewegen. Er ontstaat een welkome combinatie tussen souplesse en stabiliteit. Bovendien kan meer gekozen worden hoe men deze combinatie tot stand wil brengen. De basishouding heeft ook een totaal karakter. Van voet tot kruin is de houding gespecificeerd. Dus niet alleen de afzonderlijke stabiliteitsvaardigheden per gewricht of lichaamsdeel nemen toe, maar ook de stabiliteit van het gehele lichaam wordt beter. Dit is ook een belangrijk punt voor het gezondheidsbevorderende effect van Pilates: het hele lichaam is betrokken. Hierdoor werkt het lichaam als totaal om de afzonderlijke delen te ondersteunen in de stabiliserende functie. Zo geeft bijvoorbeeld een lange, niet ingezakte rug minder druk op de lage rugwervels bij een staande houding. Het lengte maken ondersteunt de mogelijkheid tot bekken-stabilisatie vanuit de buik in dit geval. Een ingezakte rug leidt namelijk automatisch tot het werken vanuit de rugspieren. Stabilisatie kan bij Pilates dus met name opgevat worden als het toenemende vermogen van de deelnemer te kiezen hoe en waar vandaan hij/zij het lichaam stil houdt.

Flexibiliteit
Hoewel Pilates vooral bekend staat om het opbouwen van kracht, het genereren van lichaamsbewustzijn en lichaamscontrole, is er ook een flexibiliteitsprogramma. Een oefening als de Single Straight Leg Stretch is hier een voorbeeld van. Binnen de (pittige) houding dient het been gestretcht te worden. Deze stretch is niet alleen voor de hamstrings, maar ook voor het bekken. Eén been is immers vlak boven de grond als het andere in de lucht naar de neus getrokken wordt. Hiermee staat er een flinke druk op de bekkenhelften ten opzichte van elkaar. Het stretchen kent echter lang niet zo’n belangrijke rol als het in Yoga, dans, Martial Arts of tal van competatieve sporten kent. We kunnen eenvoudig stellen dat de spieren op lengte moeten zijn om ervoor te zorgen dat de mobiliteit behouden blijft. Zo zijn lange hamstrings bevorderlijk voor de beweeglijkheid van het bekken en (lage) rug. En Aangezien de rug in verbinding staat met de nek en het hoofd,  zorgen hamstrings die op lengte zijn ook voor meer beweeglijkheid en ontspanning in de nek en schouders. In iedere Pilatesles dient dus ten minste de hamstrings gestretcht te worden, maar eigenlijk zoveel mogelijk spieren die de souplesse in de weg kunnen staan wanneer ze te kort worden.

Naast de spierflexibiliteit heeft de flexibiliteit van de wervelkolom een hoge prioriteit in Pilates. Een soepele wervelkolom is in de filosofie van Pilates bevordelijk en essentieel voor de totale gezondheid. Deze overtuiging is tegenwoordig wat minder in zwang dan in de tijd van Josephh Pilates, maar in principe gaat men er vanuit dat de wervelkolom beweeglijk moet kunnen zijn. Het verschil is echter dat zware flexibiliteitsoefeningen (zeker in combinatie met kracht zetten) ook schadelijke effecten kan hebben. Zo is de Criss Cross een oefeningen om mee op te passen en zorgen we ook voor een minder aantal flexibiliteitsoefeningen in een Pilates Les. Ook in Yoga kent men dit  probleem. Hier dient men te waken voor hypermobiliteit. Het draait om het vinden van een juiste balans tussen flexibiliteit en stabiliteit.

Krachtopbouw
Het sterker worden van het lichaam is wellicht de eerste associatie die bij Pilates opkomt. Het vergroten van spierkracht is een essentiële taak van Pilates. We maken bij Pilates echter de juiste spieren sterker en daarmee komen ook niet alle spieren aan bod. Het verstevigen van de armspieren heeft bijvoorbeeld weinig prioriteit bij Pilates. Daarbij gaat het om de spierbalans. De rugspieren dienen in verhouding te staan tot de borstspieren en buikspieren en de beenspieren bijvoorbeeld dienen rondom getraind te worden. De spierbalans is weer af te leiden uit de oefeningen zelf. Wie op zijn/haar rug liggend het hoofd hoog wil kunnen houden tijdens een buikspierserie van 5 minuten dient sterke buik- en nekspieren te hebben. Last van de nek is dan ook geen uitzondering na een Pilates training. Het teveel aanspannen van de nekspieren is een teken dat de buik te zwak is. Zo staat de spieropbouw in verhouding tot elkaar en is het als zelfstandige taak niet echt te kwantificeren. Er is geen antwoord op de vraag ‘hoe sterk de beenspieren moeten zijn’. Het gaat om de verhouding binnen het lichaam.

Het verhogen van de totale kracht is echter wel een doel dat binnen te Pilates filosofie te vinden is. Tezamen met de wens om iedere lichaamsbeweging zo veel mogelijk kunnen beheersen, levert dit allerlei krachtoefeningen op. Ook kan er gesteld worden dat Pilates de houding-spieren zoveel mogelijk wil trainen. Het bekken-romp gebied staat dus centraal. De spierconnecties maken dus ook erg veel uit. Krachtopbouw heeft dus ook veel te maken met alignment; het linken van delen van het lichaam. Een lichaam dat goed als geheel functioneert, is veel sterker. Veel oefeningen zijn op deze manier krachtverhogend in Pilates. Je hoeft dus geen spierbundel te zijn om kracht te bezitten bij Pilates. Het verstevigen van de juiste spieren zorgt voor een sterk lichaam.

Bewustzijn
Tot slot heeft Pilates een vergrotend effect op het bewustzijn. Uiteraard krijgt ieder een groter bewustzijn van dat waar hij/zij mee bezig is. Zo onstaat bij Pilates een groter lichaams-bewustijn. Dit is echter maar het halve verhaal. In de Pilates filosofie genereert het lichaam een groter bewustzijn an sich. Men raakt niet alleen bewuster van het lichaam, maar bewuster überhaupt. Het is dus een bewustzijnsverhogende discipline. Het lichaam faciliteert namelijk bewustzijn (zonder lichaam geen bewustzijn) en het trainen van het lichaam verhoogt dit faciliterende karakter. Ook hier is een sceptische houding niet misplaatst. Bewustzijnsfilosofie is een theoretisch doolhof waar niet gemakkelijk conclusies uit getrokken kunnen worden. Het volstaat echter te stellen dat het lichaamsbewustzijn verhoogt en dat men veel energie van een Pilates les krijgt.